Rechten, plichten, VOG en verzekering

Vrijwillige inzet: wat zijn je rechten en plichten?

Welke rechten en plichten heb je als vrijwilliger en waar moet je rekening mee houden?

Vrijwillige inzet is er in allerlei soorten en maten. Soms is het veel vergaderen, soms veel met de handen werken, soms erg zelfstandig en soms in een groep. Maar in welke vorm dan ook, voor vrijwillige inzet geldt een aantal stelregels, die elke vrijwilliger zou moeten weten. Vrijwilligers zetten zich in zonder daarvoor betaald te worden. Daar mag dus wel iets tegenover staan, geen betaling staat niet gelijk aan geen rechten.

Maar vrijwillige inzet is ook niet vrijblijvend, de organisatie rekent erop dat je gemaakte afspraken ook nakomt. Anders dan voor mensen met betaald werk is er wettelijk weinig voor vrijwilligers geregeld. De rechten en plichten van vrijwilligers zijn dan ook voornamelijk afhankelijk van de afspraken die ze met de organisatie maken. Het is dus belangrijk duidelijke afspraken te maken met de organisatie waar je gaat werken.

De belangrijkste zaken waarover je afspraken kunt maken zijn:

  • Soort werkzaamheden
    Het is belangrijk dat je afspraken maakt over welke werkzaamheden je wel en welke je niet verricht, anders kunnen er snel onduidelijkheden ontstaan en dit is voor alle partijen vervelend. Informeer ook of er nog mogelijkheden zijn voor tussentijdse verandering.
  • Inwerktijd en begeleiding
    Een zorgvuldige inwerktijd is belangrijk. Het is van belang dat je tijdens deze periode goed geïnformeerd wordt over de organisatie waar je werkt en wie er werkt. Zorg dat je tijdens, maar ook na de inwerktijd recht hebt op een vaste begeleiding. Maak afspraken over de aard en inhoud van de begeleiding en over de wijze waarop de inwerkperiode wordt afgesloten.
  • Werktijden en vakanties
    Het is goed om duidelijke afspraken te maken over de werktijden en vakanties en wat je moet doen bij ziekte. Bij afspraken over werktijden moet je ook denken aan voorbereiding en afsluiting; begeleidingsgesprekken, reistijd en (verplichte) vergaderingen. Bij veel vrijwillige inzet is een opzegtermijn wenselijk om het werk goed af te kunnen ronden en over te dragen.
  • Onkostenvergoeding
    Het kan voorkomen dat je als vrijwilliger onkosten maakt voor de organisatie waarvoor je werkt. Meestal vergoeden organisaties deze onkosten, maar zij zijn er niet toe verplicht. Maak dus duidelijke afspraken over welke onkosten (reiskosten en telefoonkosten bv.) zij wel en niet vergoeden. Er bestaat een Landelijke Regeling Onkostenvergoeding Vrijwilligers die inhoudt dat een organisatie tot € 1700,- per jaar onkostenvergoeding aan een vrijwilliger kan betalen, zonder dat één der partijen problemen krijgt met de Belastingdienst of uitkerende instantie. Het bedrag van € 1700 moet wel verspreid worden over 12 maanden. Als een organisatie dit bedrag binnen een kortere periode wil uitbetalen, dan moet de organisatie hiervoor ontheffing aanvragen bij de Belastingdienst (de vergoeding is maximaal €5,- per uur, maximaal €170,- per maand en maximaal €1700,- per jaar). Let op: als vrijwilliger kun je niet zonder meer aanspraak maken op dit bedrag van € 1700. Geen enkele organisatie is verplicht je dit bedrag te betalen. Meer informatie kun je vinden op de website van de Belastingdienst.
  • Scholing
    Informeer welke scholingsmogelijkheden er zijn. Bijvoorbeeld trainingen, themabijeenkomsten en vakliteratuur. Het is normaal dat de organisatie de kosten draagt. De organisatie kan daaraan wel de voorwaarde verbinden dat je dan een bepaalde minimumtermijn blijft werken.
  • Inspraak en medezeggenschap
    Wie nergens over mee kan praten, zal zich weinig betrokken voelen bij het reilen en zeilen van de organisatie. En wie niet weet waarom bepaalde afspraken zijn gemaakt, zal eerder geneigd zijn om ze opzij te leggen. Inspraak is een recht dat het werkplezier ten goede komt. De vraag is natuurlijk hoe ver inspraak moet gaan. Elke organisatie heeft haar eigen regels die vastgelegd zijn in de statuten en het huishoudelijk reglement. Deze kun je opvragen.
  • Identiteitsbewijs
    Hoe zit het met vrijwilligers en identificatieplicht? En mogen organisaties zomaar om een kopie van je identiteitsbewijs vragen?
    Vrijwilligersorganisaties mogen in principe geen kopie van het identiteitsbewijs van een vrijwilliger vragen of eisen. Een uitzondering hierop zijn vrijwilligers die meer dan € 1700,- per jaar aan onkosten krijgen.

    Organisaties mogen je bij een intake wel vragen je te legitimeren, zodat ze weten dat ze ook daadwerkelijk met de juiste persoon te maken hebben.
    Organisaties mogen geen kopie van het identiteitsbewijs in bezit hebben. Je moet daar zelf ook alert op zijn en dus niet je identiteitsbewijs afgeven.
    Je moet je als vrijwilliger wel te allen tijde kunnen identificeren, met een geldig identiteitsbewijs (geen kopie).

    Tenslotte mag je als vrijwilliger maximaal € 1700,- onkosten krijgen (terugberekend naar € 5,-per uur), zonder dat de organisatie dit hoeft op te geven aan de Belastingdienst. Krijgt je meer dan € 1700,-, dan moet de organisatie hiervan aangifte doen bij de Belastingdienst. In dit geval moet de organisatie dus wel een kopie van een geldig identiteitsbewijs van jou in haar bezit hebben. Organisaties zijn dit verplicht in het kader van de wet Werk & Bijstand.

VOG

Een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is een verklaring waaruit blijkt dat jouw gedrag in het verleden geen bezwaar vormt voor het vervullen van een bepaalde functies. Voor organisaties die met kwetsbare doelgroepen werken is de aanvraag veelal gratis.

Lees hier meer over gratis VOG aanvragen. 
Lees hier meer over de speciale regeling van gemeente Leiden.

Vrijwilligersverzekering

De gemeente Leiden heeft per 2015 een nieuwe vrijwilligersverzekering afgesloten. De Vrijwilligersverzekeringspolis (via Meeus) is een collectieve verzekering voor alle vrijwilligers binnen de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude. Onder de verzekerden vallen: vrijwilligers, maatschappelijke stagiaires en mantelzorgers.

Bekijk hier de vrijwilligerspolis

Inschrijven nieuwsbrief!